Yeterlik Kriterlerinin Rekabeti Kısıtlayacak Şekilde Belirlenmesi
Kamu ihalelerinde yeterlik kriterleri, ihale konusu işi gereği gibi yerine getirebilecek isteklilerin belirlenmesini sağlamak amacıyla kullanılmakla birlikte, idarenin istediği her mesleki veya teknik koşulun doğrudan katılım şartına dönüştürülmesi mümkün değildir; kriterin işin niteliğiyle bağlantılı, ölçülebilir, gerekli ve orantılı olması, ayrıca istekliler arasında rekabeti haklı bir sebep bulunmaksızın daraltmaması gerekir.
Sözleşmenin uygulanması sırasında yüklenici tarafından yerine getirilebilecek bir yükümlülüğün teklif verme aşamasında aranması, henüz ihale konusu işi üstlenmemiş isteklilerden geçmiş faaliyetlerine ilişkin özel bir deneyim göstermelerini zorunlu hâle getirebilir ve bu durum, hizmeti teknik olarak sunabilecek işletmelerin yalnızca belirlenen süre koşulunu karşılamadıkları için ihale sürecinin dışında kalmasına neden olabilir.
Tıbbi biyokimya ve tıbbi mikrobiyoloji laboratuvarlarına yönelik akreditasyon süreçleri, hizmetin kalite güvencesi ve teknik yeterliliği bakımından önem taşısa da akreditasyon sürecinde belirli bir süre tecrübeye sahip olunmasının yeterlik kriterleri arasında düzenlenebilmesi için bu tecrübenin ihale konusu hizmetin daha verimli, güvenli veya fonksiyonel biçimde yürütülmesine sağlayacağı somut katkının idarece ortaya konulması gerekir.
Belirli bir sürenin herhangi bir teknik analiz yapılmadan katılım şartı olarak benimsenmesi, aynı hizmeti gerekli standartlara uygun şekilde gerçekleştirebilecek yeni veya daha kısa süredir faaliyette bulunan laboratuvarların ihaleye teklif vermesini engelleyerek katılımcı sayısını azaltabilir; bu etkinin kamu yararı, hizmetin özelliği ve sözleşmenin uygulanmasında karşılaşılabilecek somut risklerle açıklanamaması hâlinde düzenleme, mesleki kaliteyi güvence altına alan bir koşul olmaktan çıkarak rekabeti sınırlandıran bir giriş engeline dönüşür.
Bu nedenle idarelerin ihale dokümanını hazırlarken işin ifası sırasında aranabilecek teknik yükümlülüklerle isteklilerin ihaleye katılabilmesi için zorunlu olan şartları birbirinden ayırması, öngörülen her tecrübe koşulunun gerekliliğini somut verilerle açıklaması ve aynı amaca rekabeti daha az sınırlayan bir yöntemle ulaşılmasının mümkün olup olmadığını değerlendirmesi; saydamlık, eşit muamele, ihtiyaçların uygun şartlarla karşılanması ve kaynakların verimli kullanılması ilkelerinin birlikte korunması açısından zorunludur.
Karar Özeti:
Mesleki ve teknik yükümlülük niteliğindeki bir düzenlemenin, ihaleye katılımda yeterlik kriteri olarak belirlenemeyeceği,
Tıbbi biyokimya ve tıbbi mikrobiyoloji laboratuvarı TÜRKAK ISO 15189 tıbbi laboratuvar akreditasyon sürecine dair en az beş yıllık tecrübeye sahip olunması şartının ihaleye katılımda yeterlik kriteri olarak belirlenemeyeceği,
Tecrübe şartının, ihale konusu hizmetin daha verimli ve fonksiyonel şekilde yerine getirilmesine sağlayacağı katkısının somut olarak ortaya konulması gerektiği,
Rekabet ilkesine aykırı şekilde ihaleye katılımı daraltıcı nitelik taşıyan, sözleşmenin uygulanmasına ilişkin bir yükümlülüğün yeterlik kriteri olarak öngörülmesi ve rekabeti kısıtlayıcı nitelikte düzenleme yapılmasının hukuka aykırı olduğu hakkında.
Danıştay 13. Dairesinin 10.09.2025 tarihli kararı:
“…sözleşmenin yürütülmesi aşamasında işin yerine getirilmesi için gerekli olduğu öngörülen mesleki ve teknik yükümlülüklere yönelik uyuşmazlık konusu “tıbbi biyokimya ve tıbbi mikrobiyoloji laboratuvarı TÜRKAK ISO 15189 tıbbi laboratuvar akreditasyonuna haiz” belgenin akreditasyon sürecine dair en az beş yıllık tecrübeye sahip olacak şekilde istenilmesinin ihaleye katılımda yeterlik kriterleri niteliğine dönüştüğü, ayrıca aranılan şartın ihale konusu hizmetin daha verimli ve fonksiyonel bir şekilde gerçekleştirilmesine yönelik katkısının da ortaya konulamadığı, aksine bu durumun rekabet ilkesine aykırı olacak şekilde ihaleye katılımı azalttığı sonucuna varıldığı…” gerekçesiyle kesin olarak mahkeme kararının bozulmasına, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Yasal Bilgilendirme
Kamu İhale Kanunu ve ikincil mevzuatı; kamu idarelerinin ihtiyaçlarının değişmesi, uygulamada yeni hukuki sorunların ortaya çıkması veya kamu kurum ve kuruluşlarının kendi özel mevzuatlarına göre alım yapma zorunluluğunun doğması gibi nedenlerle sık değişen bir mevzuat alanıdır.
Yargı mercileri tarafından verilen kararlar, ihale tarihinde yürürlükte bulunan mevzuat hükümleri ile uyuşmazlık konusu ihalelerin kesinleşen ihale dokümanları esas alınarak verilmektedir. Bu nedenle söz konusu kararların emsal karar olarak uygulanıp uygulanamayacağı her somut olayın özelliklerine göre ayrıca değerlendirilmelidir.
Kamu ihale hukuku alanında kapsamlı değerlendirme ve benzer içtihat örnekleri için Özderin Avukatlık Bürosu Kamu İhale Departmanı ile iletişime geçebilirsiniz.
Bu alandaki diğer emsal karar ve değerlendirmeleri incelemek için internet sitemizi ziyaret edebilirsiniz.
Kamu ihale hukuku alanındaki güncel gelişmeler ve emsal kararlar için metinozderin.av.tr internet sitemizi takip edebilirsiniz.
📞 İletişim metinozderin.av.tr | 0312 428 03 13 | WhatsApp: 0533 544 55 22
