İçerik Giriş
Kamu ihale uygulamasında aşırı düşük teklif sorgulaması, teklif fiyatının gerçekçi olup olmadığını belirlemek amacıyla başvurulan önemli bir denetim mekanizmasıdır. Ancak bu sorgulamanın kapsamı sınırsız değildir. İdare tarafından açıklama istenen unsurların dışına çıkılarak yeni maliyet kalemleri talep edilmesi hukuki tartışmalara yol açmaktadır.
Danıştay 13. Dairesi’nin aşağıda yer verilen kararında, aşırı düşük teklif sorgulamasının yalnızca açıklama istenilen hususlarla sınırlı yapılabileceği açık biçimde ortaya konulmuştur. Karar, ihale dokümanında yer almayan bir personel giderinin sonradan gerekçe yapılmasının hukuka uygun olmadığı yönünde önemli bir içtihat niteliği taşımaktadır.
Karar özeti
- Aşırı düşük teklif açıklamasının açıklama istenilen hususları kapsayacak şekilde ve bu hususlarla sınırlı olarak yapılacağı,
- İhale dokümanında ve aşırı düşük teklif sorgulama yazısında yemek taşınması işi için ayrıca personel çalıştırılması ve bu hususun açıklanması gerektiğine yer verilmediği,
- İsteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında hazırlanan yemeğin taşınması işi için ayrıca personel çalıştırılması ve bu hususun açıklanmasına yer verilmediğinden bahisle personel gideri öngörülmediği gerekçesiyle düzeltici işlem belirlenmesinde hukuka uygunluk bulunmadığı hakkında.
Danıştay 13. Dairesi’nin 26.11.2024 tarihli kararı:
“…İhale dokümanında ve aşırı düşük teklif sorgulama yazısında Batman Engelsiz Bakım, Rehabilitasyon ve Aile Danışma Merkezi Müdürlüğü mutfağında hazırlanan yemeğin Batman Kadın Konukevi Müdürlüğüne taşınması işi için ayrıca personel çalıştırılması ve bu hususun açıklanması gerektiğine yer verilmediği, davacının aşırı düşük teklif açıklamasında yer verilen personel giderleri ve personelin niteliklerine yönelik açıklamanın makul olmadığına yönelik hukuken geçerli bir tespit bulunmadığı,
ihale dokümanında ve aşırı düşük teklif sorgulama yazısında yalnızca (1) aşçı, (1) aşçı yardımcısı, (2) servis elemanı, ve (1) bulaşıkçı personele yer verildiği ve aşırı düşük teklif açıklamasının açıklama istenilen hususları kapsayacak şekilde ve bu hususlarla sınırlı olarak yapıldığı dikkate alındığında, dava konusu Kurul kararının Batman Engelsiz Bakım, Rehabilitasyon ve Aile Danışma Merkezi Müdürlüğü mutfağında hazırlanan yemeğin Batman Kadın Konukevi Müdürlüğüne taşınması işlemi için herhangi bir personel gideri öngörülmediğinden bahisle düzeltici işlem belirlenerek davacının teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına ilişkin kısmında hukuka uygunluk, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.”
Aşırı düşük teklif sorgulamasının hukuki çerçevesi
Kamu ihale uygulamasında aşırı düşük teklif sorgulaması, ihale komisyonlarının teklif fiyatının gerçekçi olup olmadığını denetlemek amacıyla başvurduğu önemli bir mekanizmadır. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ve ilgili mevzuat çerçevesinde idareler, teklif fiyatı diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre aşırı düşük görülen isteklilerden tekliflerinin bileşenlerine ilişkin açıklama talep edebilmektedir.
Ancak bu sorgulamanın kapsamı sınırsız değildir. İdare tarafından yapılacak değerlendirme, sorgulama yazısında belirtilen hususlar ile ihale dokümanında yer verilen düzenlemeler çerçevesinde gerçekleştirilmelidir. Başka bir ifadeyle, isteklilerden açıklama talep edilmeyen bir maliyet kalemi veya gider unsurunun sonradan değerlendirme konusu yapılması hukuki güvenlik ve eşit muamele ilkeleri bakımından sorun doğurabilmektedir.
Danıştay kararlarında da vurgulandığı üzere, aşırı düşük teklif açıklamasının amacı isteklinin teklifinin gerçekçi olup olmadığını ortaya koymaktır. Bunun ötesine geçilerek ihale dokümanında öngörülmeyen yeni gider kalemlerinin açıklama kapsamında değerlendirilmesi, ihale sürecinin öngörülebilirliğini zedeleyebilmektedir.
Nitekim aşağıda yer verilen Danıştay 13. Dairesi kararında da, ihale dokümanında ve aşırı düşük teklif sorgulama yazısında belirtilmeyen bir personel giderinin sonradan değerlendirme gerekçesi yapılmasının hukuka uygun olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu yönüyle karar, aşırı düşük teklif sorgulamasının kapsamının yalnızca açıklama istenen hususlarla sınırlı olduğu yönündeki içtihat çizgisini pekiştirmektedir
Yasal Bilgilendirme
Kamu İhale Kanunu ve ikincil mevzuatı; kamu idarelerinin ihtiyaçlarının değişmesi, uygulamada yeni hukuki sorunların ortaya çıkması veya kamu kurum ve kuruluşlarının kendi özel mevzuatlarına göre alım yapma zorunluluğunun doğması gibi nedenlerle sık değişen bir mevzuat alanıdır.
Yargı mercileri tarafından verilen kararlar, ihale tarihinde yürürlükte bulunan mevzuat hükümleri ile uyuşmazlık konusu ihalelerin kesinleşen ihale dokümanları esas alınarak verilmektedir. Bu nedenle söz konusu kararların emsal karar olarak uygulanıp uygulanamayacağı her somut olayın özelliklerine göre ayrıca değerlendirilmelidir.
Kamu ihale hukuku alanında kapsamlı değerlendirme ve benzer içtihat örnekleri için Özderin Avukatlık Bürosu Kamu İhale Departmanı ile iletişime geçebilirsiniz.
Bu alandaki diğer emsal karar ve değerlendirmeleri incelemek için internet sitemizi ziyaret edebilirsiniz.
Kamu ihale hukuku alanındaki güncel gelişmeler ve emsal kararlar için metinozderin.av.tr internet sitemizi takip edebilirsiniz.
📞 İletişim metinozderin.av.tr | 0312 428 03 13 | WhatsApp: 0533 544 55 22
