Yasaklılık kararı iptali, kamu ihale hukukunda istekliler hakkında verilen ihalelere katılmaktan yasaklama kararlarının idari yargı tarafından denetlenmesini sağlayan önemli bir dava türüdür. Kamu ihalelerine katılan gerçek veya tüzel kişiler hakkında belirli fiil ve davranışlar nedeniyle idare tarafından ihalelere katılmaktan yasaklama kararı verilebilmektedir. Bu kararlar, ilgili kişi veya şirketlerin belirli bir süre boyunca kamu ihalelerine katılamaması sonucunu doğurur.
Kamu ihalelerinden yasaklama kararı, ekonomik ve ticari faaliyetleri doğrudan etkileyen ağır bir idari yaptırım niteliği taşımaktadır. Bu nedenle söz konusu kararların hukuka uygunluğu idari yargı tarafından denetlenebilir. Hukuka aykırı olduğu düşünülen yasaklama işlemlerine karşı açılan davalar ise yasaklılık kararı iptali davası olarak adlandırılmaktadır.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 17 ve 58. maddeleri uyarınca bazı fiil ve davranışlarda bulunan kişiler hakkında kamu ihalelerine katılmaktan yasaklama kararı verilebilir. Bu kararlar genellikle şu durumlarda gündeme gelmektedir:
ihaleye fesat karıştırılması
sahte belge kullanılması
sözleşme yükümlülüklerinin yerine getirilmemesi
ihale sürecinde mevzuata aykırı davranışlar
Bu tür fiillerin tespit edilmesi halinde idare tarafından 1 yıldan 2 yıla kadar ihalelere katılmaktan yasaklama kararı verilebilmesi mümkündür. Karar Resmî Gazete’de yayımlanmakta ve yayımlandığı tarihten itibaren yürürlüğe girmektedir.
Ancak uygulamada bazı yasaklama kararlarının eksik inceleme veya hatalı değerlendirmeye dayanarak verildiği görülebilmektedir.
Yasaklama kararı verilebilmesi için ilgili fiilin somut şekilde tespit edilmesi gerekir. Fiilin yeterli delille ortaya konulmaması durumunda işlem hukuka aykırı sayılabilir.
Yasaklama kararlarının belirli usul kurallarına uygun şekilde verilmesi gerekir. Kararın yetkili makam tarafından verilmemesi veya usul eksiklikleri bulunması işlemi sakatlayabilir.
İdari yaptırımlar uygulanırken ölçülülük ilkesi dikkate alınmalıdır. İşlenen fiil ile verilen yaptırım arasında açık bir dengesizlik bulunması durumunda yasaklama kararı hukuka aykırı kabul edilebilir.
Kamu ihalelerinden yasaklama kararları idari işlem niteliğindedir ve bu işlemlere karşı idari yargıda iptal davası açılması mümkündür.
Yasaklama kararlarına karşı dava açma süresi genel olarak 60 gündür. Süre, yasaklama kararının Resmî Gazete’de yayımlandığı veya ilgilinin kararı öğrendiği tarihten itibaren işlemeye başlar.
Dava, idare mahkemelerinde açılmakta olup mahkeme tarafından yasaklama işleminin hukuka uygunluğu incelenmektedir.
İdare mahkemeleri yasaklama kararlarını incelerken özellikle şu hususları değerlendirmektedir:
Mahkeme, yasaklama kararına konu fiilin gerçekten gerçekleşip gerçekleşmediğini ve delillerin yeterli olup olmadığını inceler.
Yasaklama kararının yetkili makam tarafından ve mevzuata uygun usulle verilmiş olup olmadığı değerlendirilir.
Verilen yaptırımın işlenen fiil ile orantılı olup olmadığı da mahkeme tarafından incelenmektedir.
Mahkeme tarafından hukuka aykırılık tespit edilmesi halinde yasaklama kararı iptal edilebilir.
Danıştay kararlarında da vurgulandığı üzere kamu ihalelerinden yasaklama kararları ağır sonuçlar doğuran idari işlemler arasında yer almaktadır. Bu nedenle idarelerin yasaklama kararı verirken somut delillere dayanması ve fiilin açık şekilde ortaya konulması gerekmektedir.
Danıştay içtihatlarında özellikle şu hususların altı çizilmektedir:
yasaklama kararının dayanağı olan fiilin açık ve somut şekilde tespit edilmesi
kararın yetkili makam tarafından verilmesi
savunma hakkının gözetilmesi
yaptırımın ölçülülük ilkesine uygun olması
Danıştay tarafından yapılan incelemelerde, yeterli araştırma yapılmadan veya yalnızca varsayımlara dayanılarak verilen yasaklama kararlarının hukuka aykırı olduğu yönünde çok sayıda karar bulunmaktadır.
Bu nedenle yasaklama kararına konu olan fiillerin hukuki açıdan ayrıntılı şekilde incelenmesi ve idarenin değerlendirmesinin mevzuata uygun olup olmadığının belirlenmesi büyük önem taşımaktadır.
Kamu İhale Kanunu ve ikincil mevzuatı önceliklerin ve ihtiyaçların değişmesi, uygulamada yeni soru ve sorunlarla karşılaşılması ya da kamu kurum ve kuruluşlarının kendi mevzuatlarına göre alım yapması zorunluluğunun doğması gibi nedenlerle çok sık değişen bir mevzuattır. Yargı mercileri tarafından verilen kararlar ihale tarihinde yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerine ve uyuşmazlık konusu ihalelerin kesinleşen ihale dokümanlarına göre verilen kararlar olup; kararların emsal karar olarak uygulanıp uygulanmayacağı her somut olay özelinde ayrıca değerlendirilmelidir. Kapsamlı değerlendirme ve benzer içtihat örnekleri için Kamu İhale Departmanımız ile iletişime geçiniz.
Bu alanındaki diğer emsal kararlara göz atmak için internet sitemizi takip ediniz.
İletişim: metinozderin.av.tr | 0312 428 03 13 | WhatsApp : 05335445522
